Mong thầy thuốc tham vấn cách nhận biết bệnh qua những triệu chứng nào?
Trần Vũ
(Bắc Ninh)
Hội chứng TNDDTQ còn được gọi là viêm thực quản trào ngược và có các triệu chứng khá giống nên rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh như viêm loét bao tử, tá tràng hay viêm thanh quản... Những triệu chứng rõ nét nhất của hội chứng TNDDTQ có thể kể đến như: Cảm giác nóng rát: sau xương ức giữa ngực, hay xảy ra sau bữa ăn hoặc lúc cúi mình về phía trước, hoặc lúc nằm ngửa; đau nóng rát khu trú ở bụng trên... Ợ chua, buồn nôn, nôn kèm theo tình trạng khó nuốt cũng là triệu chứng đặc trưng của TNDDTQ. Các biểu đạt về tai mũi họng: họng mất cảm giác; cảm giác nuốt nghẹn như có dị vật hoặc vướng, sau xương ức hay sau yết hầu; viêm họng hay tái phát; khản tiếng, sáng dậy khản đặc rồi hết nhanh... Các miêu tả ở phổi: khó thở ban đêm do hít phải dịch vị acid vào phế quản, ít gặp nhưng nặng. Có khi có cơn như hen suyễn. Đau ngực: TNDDTQ là duyên cớ thường ngày nhất của đau ngực không do bệnh tim. Đau thường sau bữa ăn hoặc ban đêm; đau kéo dài nhiều giờ, sau xương ức, không lan sang bên. Khởi phát đau có liên tưởng tới một đợt trào ngược dịch vị acid.
Bác nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa để có chẩn đoán chính xác nhất và được tham mưu điều trị cụ thể.
Có nhiều trường hợp, người ta chẳng được tự chọn cuộc sống của chính mình. Không nhiều người nữ giới ham trở thành
mẹ đơn thân
. Chỉ là mạng buộc họ phải hài lòng điều đó, chẳng được tuyển lựa nữa mà hết thảy đã an bài hết rồi.
Hiếm muộn suốt 3 năm, vừa có thai thì chồng phát hiện ung thư
Đó là câu chuyện của người nữ giới tên Nhung, năm nay 27 tuổi. Cô là mẹ độc thân sống ở Hà Nội. Nhưng những điều đó chẳng phải do cô chọn lựa. Nhung sang trọng những ngày tháng khổ đau tuyệt đỉnh và rồi, một mình nuôi con trong nỗi nhớ chồng đằng đẵng.
Cô tâm sự rằng, có nhẽ chẳng ai muốn làm mẹ đơn thân, chịu cảnh nuôi con một mình hết. Cô phải chia tay chồng không bởi hết yêu, hết thương mà vì duyên trời ban cho nhau chỉ đến thế.
Nhung kể:
"Mình và chồng quen nhau 3 năm thì tiến đến hôn nhân. Anh chăm chỉ, hòa nhã và nhiều bạn bè. Cho đến tận bây giờ, mình cũng chẳng có điều gì chê trách anh cả. Chỉ trách ông trời đang tâm thôi. Sau khi cưới 3 năm, mình vẫn không có em bé. Anh là người làm kinh tế giỏi, gia đình hai vợ chồng rất khá nên bảo nhau đi
thụ tinh nhân tạo
".
Chân dung mẹ đơn thân 27 tuổi.
Sau đó, thụ tinh thành công, Nhung mang thai đến tháng thứ 2 thì cũng là lúc tin dữ ập đến với gia đình cô. Vào một ngày chồng Nhung than bị đau bụng. Sau khi đi khám xong, cầm tờ kết quả ung thư gan thời đoạn cuối trên tay mà hai vợ chồng rụng rời.
"
tin vui đến chưa bao lâu thì tin sét đánh ập đến. Mình suy sụp nhưng anh không khóc hoặc anh có khóc nhưng giấu vợ đi.
Mình ốm nghén gớm ghê, chẳng ăn được gì. Anh thì nằm viện điều trị. Gia đình không ở bên, hai vợ chồng tự chăm nhau. Sau khi biết bệnh, có lẽ do tâm lý nên sức khỏe anh ngày một tệ hơn.
Lúc đó mình mang thai nên anh ham sống lắm, anh muốn được sống tiếp. Ai nói ở đâu chữa được là anh đòi đi bằng được"
, Nhung tâm can.
Những điều khó khăn liên tiếp ập đến. Chồng là lao động chính lại bệnh tật, cô mang bầu gian nan, hết thảy những điều ấy đến cùng lúc. Khi ấy, chồng Nhung chỉ mong mỏi được sống tiếp để được ở bên vợ con thật lâu, chứng kiến con lớn lên từng ngày.
Nhung kể tiếp:
"Khi mình mang thai đến tháng thứ 8 thì anh quyết định đi Trung Quốc chữa bệnh. Lúc ấy chồng mình chỉ mong mỏi được sống lâu, ở bên cạnh vợ con nhiều hơn nữa.
Mình thật sự không muốn anh đi nhưng không biết cản như thế nào vì đó là khát vọng sống của anh. Bao nhiêu tiền tài gom hết cho anh sang Trung Quốc. Khi sắp đi, anh hứa sẽ về để đón con chào đời vì lộ trình chỉ có 10 ngày thôi".
Tuy nhiên, lời hứa đó không thể thực hành được. Đứa bé chào đời mà bố chẳng thể ở bên.
Nhung đang cụ để nuôi con được tốt hơn.
Một mình đi đẻ, ngày con ra đời cũng là ngày chồng về nước
Khi căn bệnh đã đến tuổi cuối, người chồng ra đi mang theo biết bao nhòm của vợ. Cô chỉ mong mỏi chồng được mạnh khỏe hơn nhưng thực tại đâu có vậy.
Hằng ngày, chồng Nhung đều gọi video về. Nhưng có những lúc chồng cô yếu đến nỗi, cả ngày chẳng thấy nhắn nổi một tin. lộ trình chữa bệnh từ 10 ngày kéo dài đến 1 tháng. Kinh tế khánh kiệt. Nhung hoang mang vì chẳng rõ hiện tại chồng ra sao.
Người nữ giới khi sinh đẻ luôn mong mỏi có chồng ở bên yên ủi, tiếp thêm sức mạnh. Nhung không may mắn được vậy. Cô chẳng có ai ở bên trong lúc cần người thân nhất.
"ba má ở xa, mình chỉ có đứa em gái đang học đại học. Sáng hôm đó mình thấy đau bụng, có dấu hiệu chuyển dạ nên biết sắp sinh, đành gọi điện nhờ em nếu chị gọi thì cầm đồ vào viện giúp.
Mình đi sinh một mình, tự ôm bụng đi làm thủ tục. Đang chờ thì cháu cùng chồng sang Trung Quốc gọi báo đúng 4 giờ chiều chú sẽ về Việt Nam.
Hôm đó là ngày 10/4/2018, tàu bay anh hạ cánh lúc 4 giờ thì 4 giờ 15 phút con trai mình chào đời"
, Nhung bùi ngùi.
Thành quả mà Nhung có được là cậu con trai kháu khỉnh.
Chồng cô đã yếu lắm rồi và phải ngồi xe lăn, đưa thẳng vào bệnh viện Bạch Mai cấp cứu. thầy thuốc nói thẳng với gia đình rằng chồng cô chỉ còn sống được 2 tuần với vợ con.
Khi về nhà, chồng biết Nhung sinh nở thành công như được tiếp thêm sức mạnh vậy. Anh hồi sức lại một cách kỳ lạ, trong vòng 1 lần lượt đi lại được, tự vệ sinh cá nhân và ăn uống. Chồng cô trong một lần khỏe nhất đã trốn về nhà thăm con.
Nhung xúc động kể:
"phút giây ấy cả gia đình mình đã khóc. Đến tận bây chừ mình vẫn rơi nước mắt khi nhớ đến. Anh ôm lấy mình, quỳ xuống xin lỗi mình và con. Anh khóc như một đứa trẻ bất lực vì biết chẳng còn sống được bao lâu nữa"
.
rốt cục, ngày khuất tất nhất cũng tới. Chồng Nhung hôn mê rồi khuất khi con trai được 2 tháng 13 ngày tuổi. Nhung sang quãng thời gian "như địa ngục".
"Chồng mất, con đỏ hỏn khóc ngày khóc đêm. Mình như phát điên, cả ngày chỉ ôm con. Ai cũng lo cho mình cả. Khi đó 40 ngày mình sút tận 20kg. Tóc rụng như người xạ trị ung thư vậy.
Sau một thời kì chồng mất, mình mơ một giấc mơ về anh. Anh xuất hiện rồi nói: 'Em đừng buồn. Em phải mạnh mẽ, hãy là cô gái như anh đã từng yêu em nhé'.
Sau giấc mơ ấy, mình bắt đầu tìm công việc để làm, một mình nuôi con"
, Nhung kể.
Hai mẹ con chụp hình kỷ niệm.
Nhưng cuộc đời nào dễ dàng với một bà mẹ độc thân. Cô bán cái gì cũng ế, phải nài nỉ người ta mua giúp. rốt cục, một người bạn nhận cô vào làm lễ tân, sau đó cô tìm đến công việc sale. Nhiều lúc cô "túng" đến mức chẳng có lấy một nghìn trong túi để lo bỉm sữa cho con, chẳng dám xin ba má vì họ cũng khó khăn. Tuy nhiên, có nhẽ vì trời thương, chồng thương, cứ lúc nào hết tiền thì Nhung lại bán được hàng hoặc chốt được hiệp đồng, có tiền lo cho con.
ngày nay, cuộc sống hai mẹ con Nhung ổn hơn nhiều. Cô có thu nhập ổn định, đủ để nuôi nấng con trai khôn lớn.
"Mình phải xa chồng nhưng không do
ly hôn
nên luôn nghĩ chẳng hiểu vì sao người ta dễ dàng chia tay nhiều như thế. Dù có như thế nào thì mọi người khi quyết định xa nhau hãy nhớ đến lý do bắt đầu. Cuộc sống vô thường lắm, chỉ có ông trời mới cướp được đi những gì thuộc về ta thôi"
, Nhung san sớt.
Đúng là câu chuyện của một bà mẹ đơn thân cực kỳ mạnh mẽ. 27 tuổi, cô qua những cay đắng, thống khổ của cả một đời người. Cuộc sống là vậy, dù có khó khăn xảy ra nhưng chúng ta vẫn phải cụ vươn lên và sống thật mạnh mẽ. Hãy bù đắp cho con cái những mất mát mà chúng vẫn chưa hiểu được khi chẳng có bố ở cạnh bên.
Ở độ tuổi này, bạn nên tìm cho mình một phương pháp coi ngó da mới và cần đổi thay một số thói quen mua sắm...
chăm sóc da tuổi 40
Vào độ tuổi 40, thân bạn sẽ suy giảm hormon và các nguyên tố phát triển. Việc tái tạo làn da diễn ra rất chậm. Đồng thời, việc giảm sản xuất các hormon estrogen và progesteron gây ra sự suy giảm tổng hợp các collagen, elastin làm giảm sinh sản chất bã nhờn (sebum)... Do đó, làn da trở nên mỏng manh, khô và ít căng mọng hơn. Bạn có thể để ý thấy da mình đổi thay với các bộc lộ như lớp bên ngoài cùng của da trở thành xám và khô, các nếp nhăn phát triển nhanh, sắc tố da không đều, có nơi sẫm màu, nơi nhạt màu và chung cục là sự mất dần lớp tế bào mỡ dưới da cũng như sự đàn hồi của các thớ cơ vùng mặt yếu dần. Những nguyên tố này làm cho khuôn mặt bạn có vẻ mỏi mệt, thiếu sinh khí với sự xuất hiện các túi mỡ hay bọng mỡ ở vùng mắt và mặt.
Trước những đổi thay này, bạn hãy thử những cách coi ngó da dưới đây:
- Làm sạch da ngay sau khi thức dậy, ngay cả khi bạn đã rửa sạch vào đêm trước. Bạn nên chọn loại sữa rửa mặt dưới dạng cream tạo bọt, có tác dụng giữ ẩm cho làn da. Đối với làn da nhạy cảm, bạn nên dùng dạng sữa để tẩy rửa.
- Nên ăn nhiều rau và trái cây để bổ sung nước, vitamin và một số khoáng chất.
- Đảm bảo đủ độ ẩm cho da.
- Dùng những sản phẩm chống nếp nhăn có chứa retinoids và vitamin C.
Mỗi tuần, bạn nên lột nhẹ da mặt một lần. Tuyệt đối không lạm dụng cách này vì lột nhiều sẽ làm da bạn dễ bị kích thích, đẩy nhanh sự lão hóa của da và khiến da dễ bị nám hơn. Nếu có điều kiện, bạn nên dự những chương trình chăm nom da tại các beauty salon đều đặn mỗi tuần. Như thế, da của bạn trông sẽ mịn hơn.
Tia cực tím trong ánh sáng ác vàng là quân thù của làn da tuổi 40 vì khả năng khôi phục và sự huy động các tế bào sắc tố giúp bảo vệ da cũng suy giảm. Do đó, việc phòng chống tia cực tím để ngừa những ảnh hưởng gây lão hóa da là quan trọng đối với bạn trong thời đoạn này. Khi ra đường, bạn đừng quên mũ, khẩu trang, kính râm, các mỹ phẩm có kèm tác dụng chống nắng với chỉ số SPF 30 trở lên. Làn da còn chịu ảnh hưởng của giấc ngủ và bít tất tay. Bất cứ lúc nào khi có thời gian rảnh, bạn nên nhắm mắt xuôi tay lại nghỉ ngơi ít phút để da và mắt thư giãn.
thay đổi nếp tuổi 40
Giày cao gót qua và tạo dáng rất quyến rũ. Giày đế bằng cho đôi chân năng động và khỏe. Nên chọn loại nào khi bạn đã bước vào tuổi 40?
Những đôi giày cao gót mang lại vóc dáng "siêu mẫu" nhưng cũng dễ gây tổn thương cho chân và vùng lưng của bạn, đặc biệt là những nữ giới đã bước vào tuổi 40. bởi vậy, đối với giày cao gót, bạn nên chọn những mẫu giày gót to, đế dày nhằm giúp đôi chân bớt căng và mệt mỏi. Nếu thích những đôi giày cao gót thon, chỉ nên đi chúng khi bạn dự tiệc hoặc khi bạn mặc những loại trang phục buộc phải phối hợp với giày cao gót. Cũng có những loại giày cao gót giúp bạn tạo dáng đẹp nhưng không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe đôi chân, cho nên khi mua, bạn nên thử đi và đứng lâu hơn một tí để xem loại giày đó có mang lại sự thoải mái cho đôi chân của bạn không. Cách thử giày cao gót tốt nhất là khi đi vào, bạn ngồi xuống (ngồi chồm hổm) trong khoảng 1 - 2 phút (vì lúc đó trọng lực thân sẽ dồn lên đôi chân nhiều nhất), nếu bị đau hoặc khó chịu, bạn nên thử đôi khác.
Với giày đế bằng, những chọn lọc sáng dạ vẫn có thể tạo ra những phong cách rất nữ tính và sang trọng. Hơn nữa, mang giày đế bằng, những đàn bà tuổi 40 sẽ cảm thấy mình năng động hơn. Tuy nhiên, khi chọn giày đế bằng, bạn nên cân nhắc kỹ mẫu mã và màu sắc vì loại giày này hiện có rất nhiều mẫu mã dành cho các bạn gái trẻ, bạn có thể thích một vài nào đó nhưng chưa chắc nó đã hợp với tuổi tác của bạn.
Về màu sắc, tuổi 40 nên chọn những gam trầm như đen, đỏ thẫm, xanh đậm, nâu... hoặc có thể phá cách với sự pha trộn nhẹ nhõm của màu sắc như sọc hay chấm bi nhưng vẫn giữ được sự trải qua và phong cách của người đàn bà luống tuổi. Nếu là người phải đi bộ hoặc đi lại nhiều trong văn phòng, bạn nên chọn những loại giày đế bằng với các chất liệu như da mềm, vải jean, nhung... Với dạng giày đế bằng này, bạn có thể phối với đầm công sở, quần jean hoặc những loại y phục đơn giản, không cầu kỳ.
Theo biểu hiện trong thư, có thể bố bạn bị viêm da do tiếp xúc cây trồng, ánh sáng. Đây là một viêm da nhiễm độc ánh sáng do người bệnh tiếp xúc với thực vật (cây cỏ) nhạy cảm ánh sáng kết hợp tia cực tím có bước sóng dài (UVA 320-380m). duyên cớ là do trong các loài cây cỏ này có chứa chất tăng mẫn cảm ánh sáng (xúc tiến thân thể kết nạp tia cực tím) mà phát bệnh. Các triệu chứng thường xuất hiện sau khi xúc tiếp trực tiếp với cây trồng và bắt đầu 24 giờ sau khi phơi nhiễm, cao điểm trong khoảng 48 -72 giờ, đó là: da phồng rộp, đỏ, viêm da, ngứa, cảm giác bỏng rát, tăng cảm giác đau, da bị vảy da (sau khi mụn nước vỡ). Vị trí tổn thương phần đông xảy ra ở vùng hở (thường là mu tay, cánh tay, mu chân, mặt) hoặc bất kì chỗ nào, nơi xúc tiếp và vùng phơi nhiễm với ánh sang.
Để dự phòng, cần tránh tiếp xúc với tác nhân gây bệnh (tránh xa loại cây gây bệnh và tránh phơi nhiễm ánh sáng). Tránh các chất kích thích da khác (trong khi bị bệnh thì nên hạn chế dùng nước hoa). Giảm xúc tiếp với ánh nắng mặt trời, đặc biệt là khi tia UV ở mức cao nhất (từ 10-15 giờ hàng ngày), có thể giúp ngăn ngừa sự tăng sắc tố trở nên tối hơn. Nên thường xuyên dùng kem chống nắng khi ra ngoài trời...
Mong thầy thuốc tư vấn cách nhận biết bệnh qua những triệu chứng nào?
Trần Vũ
(Bắc Ninh)
Hội chứng TNDDTQ còn được gọi là viêm thực quản trào ngược và có các triệu chứng khá giống nên rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh như viêm loét dạ dày, tá tràng hay viêm thanh quản... Những triệu chứng rõ nét nhất của hội chứng TNDDTQ có thể kể đến như: Cảm giác nóng rát: sau xương ức giữa ngực, hay xảy ra sau bữa ăn hoặc lúc cúi mình về phía trước, hoặc lúc nằm ngửa; đau nóng rát khu trú ở bụng trên... Ợ chua, buồn nôn, nôn kèm theo tình trạng khó nuốt cũng là triệu chứng đặc trưng của TNDDTQ. Các thể hiện về tai mũi họng: họng mất cảm giác; cảm giác nuốt nghẹn như có dị vật hoặc vướng, sau xương ức hay sau yết hầu; viêm họng hay tái phát; khản tiếng, sáng dậy khản đặc rồi hết nhanh... Các biểu đạt ở phổi: khó thở ban đêm do hít phải dịch vị acid vào phế quản, ít gặp nhưng nặng. Có khi có cơn như hen. Đau ngực: TNDDTQ là nguyên do thông thường nhất của đau ngực không do bệnh tim. Đau thường sau bữa ăn hoặc ban đêm; đau kéo dài nhiều giờ, sau xương ức, không lan sang bên. Khởi phát đau có liên can tới một đợt trào ngược dịch vị acid.
Bác nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa để có chẩn đoán xác thực nhất và được tư vấn điều trị cụ thể.
Vợ tôi
nghỉ việc ở nhà
từ khi bầu đứa thứ nhất. Cô ấy tiêu cực thai, sức khỏe cũng không tốt, tôi bàn với cô ấy ở nhà luôn. Lúc nào con cứng cáp muốn đi làm lại thì đi, chứ giờ có muốn đi làm cũng chẳng nổi. Cô ấy đành đồng ý.
Đứa đầu ra đời, sau hơn 2 năm cô ấy lại bầu tiếp đứa thứ 2. Hai đứa đều là con gái. Tôi thấy thế khá ổn nhưng mẹ tôi cố định bắt vợ tôi phải đẻ được một thằng cu nối dõi. Tôi trao đổi với cô ấy, chung cục thêm áp lực từ mẹ chồng, cô ấy cũng đồng ý. May mắn
đứa con thứ ba
của chúng tôi là con trai.
Mẹ tôi nhất định bắt tôi phải đẻ được một thằng cu nối dõi. (Ảnh minh họa)
Sau khi vợ tôi
sinh con trai
, mẹ tôi ở quê chuyển hẳn lên ở cùng vợ chồng chúng tôi để phụ cô ấy chăm chút lũ trẻ. Một mình tôi đi làm nuôi cả nhà. thú thực nhiều lúc tôi mỏi mệt khôn xiết. Nhà người ta 2 đứa con đã đủ oải, nhà tôi tận 3 đứa, vợ lại không đi làm đỡ đần được cho tôi phần nào. Tôi nhận khó tránh khỏi nhiều lúc tôi cáu giận và nói những lời khiến vợ tổn thương.
Có lần tôi về nhà bất thần, nghe được mẹ tôi đang mắng mỏ vợ. Nào là “đồ ăn hại”, “chẳng được trò vè gì”, “chỉ phá hoại là giỏi”... Tôi nghe cũng hơi chói tai nhưng lại nghĩ vợ là con dâu, đành để vợ chịu nhịn mẹ chồng một tí vậy.
Những mâu thuẫn, cãi vã thường ngày giữa
mẹ chồng nàng dâu
, vợ tôi hiếm khi than phiền với tôi. Nhưng lần ấy, tôi về nhà vừa hay chứng kiến tận mắt mẹ mình tát vợ 2 cái cháy má vì tội "lười còn láo". Theo lời cô ấy kể, bà bắt cô ấy lau dọn nhà nhưng cô ấy than mệt, bảo bà cứ để đấy chiều cô ấy dọn. Mẹ tôi đùng đùng vào tận giường lôi cô ấy dậy để đánh dằn mặt.
Tôi giật mình, gấp can ngăn và có trách nhẹ mẹ mình: “Sao mẹ lại làm thế? Có gì từ từ trò chuyện chứ!”. Mẹ tôi thấy con trai
bênh vợ
thì nổi giận đùng đùng, khóc lóc một trận sau đó dọn đồ về quê ngay trong ngày. Tôi xin lỗi thế nào cũng không được.
Vợ tôi, cô ấy im lặng rất lâu, sau đó đưa ra một đề nghị mà cô ấy chưa 1 lần nói tới trong gần chục năm qua: “Anh
thuê người giúp việc
nhé, em muốn đi làm lại. Em có lương sẽ dùng tiền ấy của mình trả cho người giúp việc”.
Tuy tôi đã nói rõ như vậy song cô ấy vẫn khăng khăng muốn đi làm. (Ảnh minh họa)
Tôi nhíu mày. Cô ấy đã nghỉ làm cả chục năm nay, giờ kinh nghiệm không có, mối quan hệ cũng là con số 0, cô ấy định đi làm kiểu gì? Có công ty nào chịu nhận cô ấy sao? Đi làm mấy công việc vớ vẩn, liệu có đủ trả lương cho giúp việc không?
Tuy tôi đã nói rõ như vậy song cô ấy vẫn một mực muốn đi làm. rút cục tôi đành chiều theo ý vợ. Tôi cũng muốn cô ấy ra ngoài làm việc kiếm tiền để hiểu rõ, rằng ở nhà với các con vẫn là sướng chán.
Vợ tôi sau đó thật sự đi làm, về nhà còn rất vui tươi hớn hở là đằng khác. Nhưng khi tôi hỏi cô ấy làm ở đâu, công việc gì thì cô ấy chỉ cười không nói…
Chả là từ ngàn năm xưa, Trạch Xá nổi danh có nghề may áo dài truyền thống. Những người thợ khéo tay trong làng thường đi các nơi cắt áo dài cho các bà, các cô ở khắp mọi vùng miền. Họ chỉ khâu bằng tay đều tăm tắp, đố thấy lộ đường kim mũi chỉ.
Nghề “bắc nước chờ gạo người”
Từ thời bà Tứ phi Nguyễn Thị Sen (vợ vua Đinh Tiên Hoàng) về làng truyền nghề, người Trạch Xá đã cắt may áo cho các quan tiền trong triều. Ngoài ra, họ còn cắt những mẫu áo dài cho tế lễ cung đình. Mãi sau này thợ Trạch Xá mới cắt áo dài cho người dân quê mặc vào những ngày Tết hay dự hội hằng năm. Người đàn ông trong làng thường khéo tay hơn cả. Ai cũng có nguyên tắc cắt đo sao cho “ngang canh thẳng sợi”. Có người chỉ cần nhìn dáng người mà cắt áo chứ không cần dùng thước đo. nổi danh nhất có nghệ nhân Tạ Văn Khuất được vua Bảo Đại vời vào tận Huế để cắt áo dài. Mọi người đều lo cho ông bởi không khéo bị la rầy thì mất tăm tiếng cho cả làng. Khi đi, ông Khuất chỉ mỉm cười không nói gì. Cắt đo cho vua thì không có gì khó đối với ông. Điều ông hồi hộp chính là cắt đo cho Hoàng hậu Nam Phương. Hôm đó, mọi người vui vẻ nườm nượp vào ra. Ai cũng chúc tụng vua quan trong triều như một ngày hội lớn vậy. Đo cho vua Bảo Đại xong, nghệ nhân Tạ Văn Khuất được mời ngồi một chỗ trải qua để chờ Hoàng hậu tiếp khách. Khi nào có lệnh ông mới được vào đo lấy mẫu.
Nghệ nhân Nguyễn Văn Nhiên truyền nghề cho con.
thời kì trôi qua đến vài canh giờ. Nghệ nhân Tạ Văn Khuất chậm rãi uống rượu và ngồi ngắm Hoàng hậu đi lại. Ông ước lượng và ghi nhớ những con số đo bằng con mắt quan sát từ xa. Một khoảng cách tới dăm chục mét không biết chừng. Khi tiệc rượu tàn cuộc cũng là lúc mọi người ra về. Nghệ nhân Tạ Văn Khuất cũng xin phép vua cáo biệt. Dường như mọi người không còn nhớ đến việc đo cắt áo cho Hoàng hậu Nam Phương. Đến vận hạn trình vua 2 bộ sắc phục đại lễ, mọi người hồ hởi mong chờ. Chỉ một lát sau, Hoàng hậu bước ra với chiếc áo dài vừa khít người từ vai đến eo đều gọn gàng. Một thân hình tuyệt mỹ hiện lên qua bộ áo dài màu huyết dụ. Tà áo thật duyên dáng với những bông hoa đính kèm. Mọi người đều trầm trồ với vẻ đẹp trải qua của Hoàng hậu. Đến lúc này, chính Hoàng hậu càng ngạc nhiên và không nhớ người thợ may đã đo áo cho mình lúc nào nữa. Hỏi ra mới hay nghệ nhân Tạ Văn Khuất chỉ đo bằng mắt nhìn từ xa. tức tốc vua Bảo Đại cho trọng thưởng và thảo thư khen về làng.
Từ đó, làng Trạch Xá càng nức tiếng may áo dài truyền thống. Dân chúng khắp nơi kéo về cắt áo. Cánh thợ nam làm không hết việc. Dần dần, các bà các cô trong làng chỉ mỗi việc khâu áo cho khéo. Mà chuyện khâu áo của các bà cũng nức tiếng là “trong dán hồ, ngoài phố trứng nhện”, tức thị chẳng thể phát hiện ra đường chỉ khâu ở viền áo. Đó là nghệ thuật khâu dọc mép áo từ thời bà tổ Nguyễn Thị Sen truyền lại. Đường chỉ đều đặn, ngay và nhỏ như “trứng nhện” là như vậy. Tuy thế, nghề may chỉ được coi là việc làm khi nông nhàn. Người thợ Trạch Xá mong đợi vụ cắt may vào 3 tháng đầu năm hoặc dịp lễ hội. Những người thợ cả tài tình mới có việc quanh năm.
Hơn nữa, nghề may đo lại phụ thuộc vào khách hàng mang vải đến thuê cắt áo. Chính vì thế, làng ví von nghề may đo áo dài giống như công việc “bắc nước chờ gạo người” vậy. Sau này, không chịu cảnh đói ăn, hàng trăm thợ trong làng thường chia thành nhóm đi các tỉnh khác để tìm việc. Khi hình thành Thăng Long 36 phố, người Trạch Xá đã có mặt làm ăn khá phát đạt. Thậm chí, tại Huế có một làng may cũng do người Trạch Xá lưu lạc đến hành nghề. Họ dạy cho người địa phương cách may đo áo dài rồi ở lại làm ăn. Làng nghề lấy tên Phó Trạch để tưởng nhớ đến tổ nghề từ Trạch Xá ở Hà Nội.
Ông Nguyễn Văn Đạt - Chủ nhiệm HTX Làng nghề May áo dài truyền thống Trạch Xá.
Ăn cám trả vàng
Thợ may đo của làng từ xưa không hề mất đồng vốn nào mà chỉ tốn công sức. Những người làng Trạch Xá khi lên phố cũng chỉ hai bàn tay trắng mà làm nên sự nghiệp. Họ nhất loạt lấy tên cửa hàng phải có chữ Trạch như Đức Trạch, Vinh Trạch, Mỹ Trạch, Phúc Trạch, Tân Trạch... để khẳng định mình là những người thợ giỏi. Có thời phố Lương Văn Can (Q. Hoàn Kiếm) được mệnh danh là phố thợ may. Chỉ dài chừng vài trăm mét mà phố có tới hơn 20 cửa hàng chuyên may áo dài của làng Trạch Xá. Nay cũng vẫn còn chừng dăm cửa hàng vẫn hành nghề từ xưa còn lại. Đầu tiên họ chỉ chuyên cắt đo may áo dài truyền thống. Sau này hội nhập, người thợ làng Trạch Xá cũng đi tiên phong trong việc cải tiến mẫu mã cùng các chất liệu như tơ lụa, sa tanh, gấm, đũi, nhung, thổ cẩm...
Nhiều cửa hàng trên phố còn tích vải để khách đến tuyển lựa đặt hàng. Nhiều mẫu áo dài cải cách không liền vai như áo truyền thống đều được đáp ứng. Có gia đình đến 50 năm làm nghề như hiệu Đức Trạch (Q. Hoàn Kiếm - Hà Nội) quanh năm làm không hết việc. Nghệ nhân Lê Hữu Vĩnh (84 tuổi) - chủ cửa hàng may ở phố Cầu Gỗ còn nhớ có ngày ông phải tiếp tới 180 khách tới may đo áo dài. Đứng cả ngày, ông phù cả chân, vậy mà vẫn ham. Khách nhớ nhà hàng như vậy khiến ông rất vui. hồ hết đến nay nhiều cửa hàng được trang bị máy móc hiện đại, thợ không phải khâu tay như xưa. Nhưng riêng tà áo ông Vĩnh nói, người Trạch Xá vẫn khâu bằng tay cho mềm mại thướt tha.
Hiện làng Trạch Xá có tới cả ngàn người làm nghề may áo dài với các kiểu dáng khác nhau. hiệp tác xã đã hình thành. Khách ở nhiều nước về tận làng đặt hàng. Chủ nhiệm hiệp tác xã Nguyễn Văn Đạt kiêu hãnh nói, hơn ba mươi năm qua, áo dài Trạch Xá đã xuất hiện tại các festival “Lễ hội áo dài” hàng năm (từ 2011 đến nay). Tà áo dài quê hương đã vang danh khắp nơi. Đến đâu người thợ Trạch Xá được tôn với câu ca: “Đẹp biết bao. Quê hương cho ta chiếc áo mầu nhiệm. Dù ở đâu Paris, Luân Đôn hay ở miền xa. Thoáng thấy áo dài bay trên đường phố. Sẽ thấy tâm hồn quê hương ở đó. Em ơi…!” (Một thoáng quê hương - thơ Huy - phổ nhạc Thanh Tùng).
Chợ vải Ninh Hiệp được coi là mối manh các loại vải mà người làng Trạch Xá tìm đến. Mỗi cửa hàng may đo đều có địa chỉ cung ứng tơ lụa vải các loại. Nhiều làng nghề dệt nức danh “The La-lụa Vạn” ở quanh vùng cũng trở thành mối hàng kết liên với Trạch Xá. Bài ca “Áo lụa Hà Đông” (nhạc Ngô Thụy Miên - thơ Nguyên Sa) luôn vang lên đó đây cùng những mẫu áo dài cổ truyền mà không nơi nào có được. Vào vụ may áo xuân, thợ làng Trạch Xá thức trắng đêm cả tháng mới kịp trả hàng cho khách.
Lễ hội làng nghề May áo dài ở Trạch Xá.
Tà áo dài Việt Nam
Bên cạnh làng nghề áo dài Trạch Xá hiện thời đã xuất hiện nhiều làng nghề cắt may quần áo với nhiều kiểu dáng rất phong phú. Bà tứ phi Nguyễn Thị Sen ở làng Trạch Xá được tôn vinh là tổ nghề may của cả nước. Cũng từ mẫu áo dài truyền thống trước tiên tổ nghề đã dạy nay trở thành quốc phục của Việt Nam như một lẽ tự nhiên. Cho dù đến nay hàng chục mẫu áo tân thời nhưng vẫn không thoát khỏi tà áo dài xa xưa. Một nhà thơ đã đại quát hình ảnh chiếc áo dài như dáng hình giang san. Một vẻ đẹp muôn đời: “Chiếc áo quê hương dáng tha thướt. non nước gấm vóc mở đôi tà. Tà bên Đông Hải lung linh sóng. Tà phía Trường Sơn tinh ma hoa. Vạt rộng Nam phần trao cánh gió. Vòng eo Trung bộ thắt lưng ngà. Nhịp tim Hà Nội nhô gò ngực. Hương lúa ba miền thơm thịt da” (Đinh Vũ Ngọc). Từ hàng trăm năm qua, tà áo dài quê hương đã tỏa đi khắp năm châu bốn biển với nét dịu dàng bay bổng.
Trạch Xá giờ đã khác xưa. Đội ngũ thợ may trẻ đã hình thành tạo nên sức sáng tạo mới cho tà áo dài Việt Nam. Tư duy mới đã hình thành cùng đường kim mũi chỉ của làng. Kiểu dáng mới. Hoa văn mới. Từng đường thêu màu sắc đã làm tà áo dài Trạch Xá có nét kiều diễm riêng trên vai người thiếu nữ. Du khách đến đây đều được hưởng một không khí khác lạ. Một con đường tơ lụa óng ả mộng mơ hiện ra trước mắt, nhất là vào những ngày hội đầu năm, hàng trăm cô gái làng mặc áo mẫu đi lại hồ hởi chào đón mọi người. Dọc đường làng, những tà áo dài tung bay trước gió đúng với hình ảnh “tung bay tà áo thân quen” cùng tiếng hát tràn đầy thương tình.
Nghệ nhân Nguyễn Văn Nhiên truyền nghề cho con.
Ông Nguyễn Văn Đạt - Chủ nhiệm HTX Làng nghề May áo dài truyền thống Trạch Xá.
Lễ hội làng nghề May áo dài ở Trạch Xá.